Trên đoàn chủ tịch, Người đứng đầu chính phủ Việt Nam luôn là điểm nhấn để Người dẫn chương trình và khán phòng hướng vào và đưa ra các câu hỏi quan trọng. Làm thế nào mà Việt Nam có thể vượt lên cuộc Đại suy thoái vừa qua, đâu là bài học của Việt Nam chống lại đói nghèo, bằng cách nào để tăng sản lượng lương thực, nhận định của Việt Nam về Cộng đồng Đông Á tương lai ra sao. Với sự khúc triết rõ ràng, Thủ tướng Việt Nam đã trình bày những thành tựu của đất nước trong thời gian qua và chia sẻ các bài học kinh nghiệm quí giá mà Việt Nam đã phải tìm tòi, trả giá mới có được.

Trong bối cảnh kinh tế hồi phục chậm và chưa vững chắc thì không dễ có sự thống nhất ý kiến trong các vấn đề nóng bỏng, ngay cả tại Davos, nơi diễn ra các cuộc thảo luận mở chứ không phải nơi ra các quyết định có nghĩa vụ thực hiện. Tổng thống Mehico Philipe Calderon kêu gọi một sự thỏa hiệp về vấn đề biến đổi khí hậu mà theo ông, chính quyền lợi của một số ít nước đã xóa đi nỗ lực của đa số các nước khác. Mehico là chủ nhà của Hội nghị khí hậu năm nay nên ông Calderon không muốn nó lại thất bại như tại Copenhaghen năm vừa rồi. G20 năm qua đã chứng kiến vị thế đi lên của nhóm này trong vấn đề chống khủng hoảng kinh tế nhưng có lẽ Tổng thống Lee Myung-Bak còn muốn nó phải có tiếng nói mạnh hơn nữa bởi vì Hàn Quốc sẽ là chủ tịch của Hội nghị cấp cao G20 năm 2010.

Đối với nền quản trị toàn cầu, những ý kiến của Thủ tướng Việt Nam nhận được đồng tình cao. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng cuộc khủng hoảng toàn cầu vừa qua đã bộc lộ những yếu kém của hệ thống ngân hàng tài chính và nền quản trị toàn cầu. Người đứng đầu Chính phủ Việt Nam cũng yêu cầu cần tăng thêm vai trò của các nước đang phát triển trong tiến trình này.

Về vấn đề an ninh lương thực, các ý kiến nêu ra rất phong phú và điều đó đã thể hiện sự nhìn nhận rất khác nhau trong việc làm thế nào có đủ ngũ cốc nuôi sống loài người. Tổng thống Tanzania kêu gọi các nước phát triển đầu tư vào châu Phi ngay bây giờ và sau 10 năm nữa sẽ nhận được gấp đôi sản lượng lương thực. Trong khi đó, các nhà nghiên cứu của Mỹ, bao gồm cả Bill Gates, nhà IT, lại cho rằng công nghệ mới là chìa khóa giải quyết tăng sản lượng lương thực. Mọi con mắt hướng về phía đại diện Việt Nam. Tham dự phiên này là Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chứ không phải Thủ tướng Thái Lan, nhà xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, mặc dù ông Abhisit cũng có mặt tại Davos. Đối với Việt Nam, sau hơn 20 năm Đổi mới với kinh nghiệm từ một nước nhập khẩu ròng đến nay xuất khẩu gạo chiếm hai mươi phần trăm toàn thế giới thì cơ chế sản xuất và phân phối là đòn bẩy quyết định, tất nhiên có tính đến sự cần thiết của vốn và công nghệ. Ở phạm vi toàn cầu, cơ chế ở đây chính là chấm dứt bảo hộ nông nghiệp, kết thúc vòng Đàm phán Doha. Đây là giải pháp công bằng nhất, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh và được đông đảo người nghe tán thành.

Ngoài số ít các phiên thảo luận chuyên đề có một diễn giả báo cáo, đa số dưới hình thức tọa đàm và vấn đề đưa ra đôi khi rất bất ngờ. Sự kiên định và phản ứng nhanh trước các vấn đề nhạy cảm của Thủ tướng Việt Nam được đánh giá cao. Fareed Zakaria, một biên tập viên lão luyện của tờ Newsweek khi bàn về Tái định hình nền quản trị toàn cầu lại đặt ra vấn đề Việt Nam có đối thoại với Trung Quốc hay không nhằm thúc đẩy nước này định giá đồng nhân dân tệ một cách công bằng và tự do hơn để cán cân thương mại quốc tế cân bằng hơn. Và Zakaria đã nhận được câu trả lời nhất quán và ngắn gọn của Thủ tướng là Việt Nam và Trung Quốc có trao đổi vấn đề này nhưng chưa có hướng rõ ràng nào. Hay như Prannoy Roy, Chủ tịch New Delhi Television của Ấn Độ đặt ra vấn đề có hay không sự ủng hộ việc sản xuất lương thực với công nghệ biến đổi gien. Trong khi các diễn giả tìm câu trả lời hoặc có hoặc không thì Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định: Chúng tôi không phản đối công nghệ biến đổi gien trong sản xuất lương thực nhưng tại thời điểm này Việt Nam chưa cần đến nó.

Một câu hỏi cũng cực kì hóc búa tại phiên Cộng đồng Đông Á do một người đặt câu hỏi từ dưới với tất cả diễn giả rằng các nước trong khu vực này có lo ngại về sự trỗi dậy của Trung Quốc hay không. Ngay cả người dẫn chương trình cũng phải thừa nhận đây là một thách thức. Trong khi các Bộ trưởng của Nhật, Hàn Quốc, Singapore chú tâm vào những vấn đề già đi của dân số, xã hội dân sự, vai trò nước nhỏ thì Thủ tướng Việt Nam với cương vị Chủ tịch ASEAN đã nhận trách nhiệm trả lời. Thủ tướng nói Việt Nam hoan nghênh sự phát triển của Trung Quốc, điều đó góp phần vào sự phát triển và ổn định của khu vực và thế giới. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra một sự cạnh tranh quyết liệt giữa các nước trên nhiều lĩnh vực, bởi vậy Việt Nam mong muốn tất cả các nước cùng hành động trên cơ sở pháp luật quốc tế. Về phần mình, Việt Nam cam kết làm tất cả để đóng góp vào sự thịnh vượng và hòa bình chung trong khu vực. Không gì có thể thuyết phục hơn, cả hội trường vỗ tay. Ông Kishor Mahbubani, Hiệu trưởng trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Đại học Quốc gia Singapore) - MC của phiên, thở phào nhẹ nhõm.

Rất nhiều người tham dự WEF 2010 tự hỏi, tại sao người ta lại tổ chức Diễn đàn tại Davos vào mùa đông nơi núi cao . Không ai trả lời rõ ràng, có thể ông Klaus Schwab, nhà sáng lập và chủ tịch WEF đến tận bây giờ, ngẫu hứng muốn tránh cho những người tham gia khỏi sự ồn ào náo nhiệt của đô thị để hưởng phong cảnh rừng núi, tuyết rơi tuyệt đẹp. Và tại WEF 2010, nhiều người cũng đặt câu hỏi tại sao một trong những tâm điểm lại là Việt Nam. Câu trả lời hình như không khó.

Tùng Sơn