Xin Thứ trưởng đánh giá khái quát tiến trình đàm phán PCA Việt Nam - EU cho đến nay?

Kể từ khi lập quan hệ ngoại giao năm 1990, nhất là từ khi ký Hiệp định khung về hợp tác năm 1995, quan hệ giữa Việt Nam và EU đã có sự phát triển tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực. Trao đổi đoàn các cấp diễn ra thường xuyên; nhiều khuôn khổ hợp tác về kinh tế, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, y tế... giữa Việt Nam và nhiều nước thành viên EU được triển khai hiệu quả. EU là một trong những đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam. Tính đến hết năm 2009, tại Việt Nam, các nước thành viên EU có tổng vốn FDI đăng ký đạt khoảng 12,5 tỷ USD, cung cấp khoảng 10 tỷ USD vốn ODA. Năm 2009, tuy chịu tác động của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, kim ngạch thương mại hai chiều vẫn đạt 14,8 tỷ USD.

Để tạo khuôn khổ hợp tác mới nhằm đưa quan hệ hai bên ngày càng đi vào chiều sâu và toàn diện hơn, phù hợp với xu thế phát triển chung của thế giới cũng như điều kiện và tiềm năng phát triển của mỗi bên, tháng 11/2007, nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam đầu tiên của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Jose. M. Barroso, hai bên đã nhất trí khởi động đàm phán Hiệp định đối tác và hợp tác Việt Nam - EU (PCA). Đây sẽ là hiệp định khung thay thế Hiệp định 1995, có tính chất toàn diện (bao gồm nhiều lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa, hợp tác chuyên ngành...) và điều chỉnh quan hệ hai bên trong vài thập kỷ tới.

Với tinh thần xây dựng, hợp tác và hiểu biết lẫn nhau, tới nay hai bên đã tiến hành được 5 vòng đàm phán, riêng năm 2009 tiến hành được 3 vòng. Trong quá trình đàm phán, hai bên đã trao đổi cởi mở, thẳng thắn, tìm hiểu ưu tiên, lợi ích, quan điểm, chính sách của nhau về các vấn đề liên quan và đạt nhiều kết quả tích cực. Có thể nói, cho đến nay hai bên đã đi được trên một nửa chặng đường và hiện tại đang chuẩn bị cho vòng đàm phán thứ 6, dự kiến diễn ra tại Hà Nội tháng 2/2010.

Tháng 11/2009, EU đã bầu được Chủ tịch đầu tiên và người đứng đầu về chính sách ngoại giao. Theo Thứ trưởng, những thay đổi này sẽ tác động như thế nào đến cuộc đàm phán PCA cũng như đối với chính sách thương mại - đầu tư của EU với các đối tác, trong đó có Việt Nam?

Việc Hiệp ước Lisbon chính thức có hiệu lực cũng như việc EU vừa bầu được Chủ tịch đầu tiên và người đứng đầu về chính sách đối ngoại mở đầu cho một giai đoạn phát triển mới về chất trong quá trình nhất thể hóa Châu Âu. Về cơ bản, những thay đổi quan trọng đang và sẽ diễn ra liên quan đến thể chế, xây dựng, hoạch định và thực hiện các chính sách đối nội, đối ngoại của EU nhằm tăng cường hơn nữa hợp tác nội khối, đồng thời nâng cao vai trò và vị thế của EU trong quan hệ quốc tế trong bối cảnh quá trình toàn cầu hóa và liên kết kinh tế diễn ra ngày càng sâu rộng ở mọi cấp độ.

Quan hệ Việt Nam - EU đang phát triển tốt đẹp, đàm phán PCA đang tiến triển khả quan. Việt Nam là thành viên tích cực của ASEAN, đang đảm nhận cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2010 và có nhiều đóng góp quan trọng thúc đẩy hợp tác Á - Âu. Tôi hy vọng rằng, những thay đổi về cơ cấu tổ chức và quá trình hình thành các chính sách của EU sẽ góp phần thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác nhiều mặt, trong đó có quan hệ kinh tế, giữa châu Âu với châu Á và với ASEAN, đồng thời tác động tích cực tới tiến trình đàm phán PCA, qua đó phát huy hiệu quả hơn các cơ chế hợp tác hiện có và khai thác tốt hơn các cơ hội hợp tác mới. Tôi cũng mong rằng, trong quá trình hoạch định và thực thi các chính sách kinh tế - thương mại sau khi Hiệp định Lisbon có hiệu lực, EU nói chung và các nước thành viên EU nói riêng sẽ chú ý thỏa đáng đến lợi ích chính đáng của các nền kinh tế đang phát triển và hội nhập tích cực vào kinh tế thế giới như Việt Nam.

Xin Thứ trưởng cho biết triển vọng của tiến trình đàm phán Hiệp định PCA Việt Nam - EU trong năm 2010 ?

Năm 2010 đánh dấu 20 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - EU và 15 năm Hiệp định khung về hợp tác giữa hai bên được ký kết. Nhân Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Á - Âu lần thứ 9 tại Hà Nội tháng 5/2009, trong buổi tiếp kiến Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng, Bộ trưởng Ngoại giao nhóm Troika của EU (gồm Uỷ ban châu Âu, Thuỵ Điển và Czech) đã bày tỏ mong muốn kết thúc đàm phán và ký kết PCA vào năm 2010 - năm có nhiều sự kiện có ý nghĩa trong quan hệ Việt Nam - EU.

Để đảm bảo PCA là hiệp định khung song phải mang tính toàn diện, thời gian tới, hai bên sẽ phải bàn nhiều nội dung cụ thể, liên quan đến hầu hết các lĩnh vực hợp tác, kể cả những vấn đề nguyên tắc và nội dung chuyên ngành. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Đoàn đàm phán Việt Nam đang tích cực chuẩn bị mọi mặt cho công tác đàm phán, cùng với đoàn EU phấn đấu để có thể sớm ký kết một Hiệp định PCA phản ánh thỏa đáng lợi ích của cả hai bên.

Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Ngọc Mai

(thực hiện)